EKONOMİK FAALİYETLERİN SINIFLANDIRILMASI

EKONOMİK  FAALİYETLERİN  SINIFLANDIRILMASI
 
Ñ İnsanların  her  türlü  ihtiyacını  karşılamak  için  yaptıkları  faaliyetler  adını  alan  EKONOMİK   FAALİYETLER   üç   grupta  toplanır.
 
BİRİNCİL  EKONOMİK   FAALİYETLER :
 
Temel  maddeleri  doğrudan doğruya  veya  dolaylı  olarak  doğal  çevreden  almaya  dayanan üretim  şeklidir.
Topraktan , denizden  ve  hayvandan  elde  edilen  ürünler  birincil  ekonomik  faaliyetler grubundadır.
 
Tarım , hayvancılık , madencilik , balıkçılık  , kerestecilik ve  ormancılık  gibi  ekonomik  faaliyetler  bu gruptadır.
İnsanların  en  eski  geçim  kaynağı  olan  avcılık  ve  toplayıcılık  faaliyetleri de  bu  grupta  yer alır.
 
Bu  faaliyetlerden elde  edilen  ürünler  genellikle  sanayide ( ikincil  ekonomik  faaliyet ) hammadde  olarak  kullanılır.
Çok emek ve zaman harcanır , ancak ekonomik getirisi oldukça düşüktür.
Birincil   ekonomik   faaliyetlerden  elde  edilen  gelir  diğer  ekonomik  faaliyetlere  göre  daha   az olduğundan  çalışan  nüfusunun  çoğunluğu  bu  faaliyette  çalışan  ülkeler  genellikle  gelişmemiş ülkelerdir.
Bu  ülkelere  örnek  olarak  Afganistan , Pakistan , Suriye , Nijerya , Hindistan  gösterilebilir.
 
İKİNCİL   EKONOMİK   FAALİYETLER :
 
Hammaddenin  veya  yarı  işlenmiş  maddelerin  işlenip  yeni  ürünlere , insanların  kullanabileceği şekle  dönüştürüldüğü  faaliyetlerdir.
 
Kısacası  sanayi  faaliyetleri  ikincil  ekonomik  faaliyetler  grubundadır.
 
Sanayi  faaliyetlerinin  Ev  Tipi ( hammadde  el  işçiliğiyle  üretilir ) , Atölye  Tipi ( ev  tipinin  gelişmiş  şekli ) ve  Çağdaş – Fabrika  Sanayi  tipi ( hammaddenin  modern  şekliyle  makineler  tarafından  işlenmesi ) olmak   üzere  üç  ayrı  tipi  vardır.
 
İkincil  ekonomik  faaliyetler  kendi  içinde  gruplara  ayrılır :
 
Ñ İmalata  dayalı  sanayi  kolları : Otomotiv , elektrikli eşya , elektronik  eşya , beyaz eşya , makine  sanayisi
Ñ Kimya  sanayisi : Boya , ilaç , gübre , deterjan , petro – kimya   vs.
Ñ Tarıma  dayalı  sanayi  kolları : Gıda , dokuma , orman , tekstil , deri , kâğıt , içki , sigara sanayisi
Ñ Taşa  toprağa  dayalı  sanayi : Çimento , cam , seramik , porselen
 
Sanayi  faaliyetlerini  üretimin  özelliğine  göre de  iki  başlık  altında  incelemek  mümkündür :
 
Ñ HAFİF SANAYİ : Sınırlı  hammadde  ve  daha  küçük  makinelerle yapılan  sanayi  faaliyetidir. Örnek : giyim , dokuma , gıda  vs.  Hafif  sanayisi  daha  çok  gelişmiş  olan  ülkeler  genellikle gelişmemiş   veya  gelişmekte  olan  ülkelerdir. Daha  çok  ev  tipi  ve  atölye  tipi  sanayi  faaliyetleri  içerisinde  yer alır.
 
Ñ AĞIR  SANAYİ : Çok  ve  büyük  miktarlarda  hammaddenin  büyük  tesislerde  geniş  çaplı  ağır makineler  kullanarak  işlenmesidir. Örnek : Gemi  yapımı , demir  çelik , otomotiv , Petrol  işleme , beyaz  eşya. Ağır  sanayisi  gelişmiş  ülkeler  gelişmiş  ülkeler  grubundadır. Çağdaş ( fabrika ) Sanayi  tipi  içerisinde  yer  alan  sanayi  faaliyetidir.
 
ÜÇÜNCÜL   EKONOMİK  FAALİYETLER :
 
Bu  faaliyetler  mallardan  çok  hizmetlerin  ticari  yönünü  içine  alır.
İçinde üretimin bulunmadığı , insan emeğine dayalı iş kollarıdır. Bu tür işlerde daha çok zihin emeği gerekir.
 
Eğitim ( öğretmen , kütüphaneci ) , sağlık ( doktor , hemşire ) , yargı ( hakim , savcı ) , ulaşım , ticaret ( dükkân , Pazar ) , turizm , bankacılık , sigortacılık , pazarlama , yönetici ( şirket , fabrika ) , muhasebe , basın – yayın , güvenlik ( polis , asker ) , iletişim  gibi  insanlara  hizmet  eden  sektörler  üçüncül  ekonomik  faaliyetler  grubunda  yer  alır.
 
Hizmet  sektörünün  gelişmiş  olması  yaşam  koşulların  geliştiğini  gösterir.
Bu  yüzden  çalışan  nüfusunun  çoğunluğu  bu  faaliyette  çalışan  ülkeler  gelişmiş  ülkelerdir.
Bu  ülkelere  örnek  olarak  Almanya , Japonya , ABD , Kanada  ve  İngiltere  gösterilebilir.
 
 
 
NOT :
 
Günümüzde  gelişen  teknoloji  ve  eğitim  düzeyi  ekonomik  faaliyetlere  dördüncül  ve  beşincil ekonomik  faaliyetleri de  eklemiştir.
Dördüncül  ekonomik  faaliyetler  bilgisayar  ve  uydu  bilgi  aktarma  sistemlerinin  gelişmesi  ile ortaya  çıkan  bilgi  toplama , işleme , değiştirme  ve  yayma  işlemleriyle  uğraşan  kesimin çalıştığı  faaliyetlerdir.
Beşincil  faaliyetler  ise  dördüncül  ekonomik  faaliyetlerden  akan  bilginin  temeline  dayanan karar  verme  faaliyetleri  olarak  tanımlanabilir.
 
 
AKTİF NÜFUSUN EKONOMİK FAALİYET   GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI
 
Nüfusun  14 – 65 yaş arasında kalan , teorik olarak çalışma kapasitesi bulunan tüm bireylerine
AKTİF   NÜFUS denir. Ancak nüfusun tümü üretim faaliyetleri içinde yer almaz.
Çalışmakta olan   insanların oluşturduğu gruba ÇALIŞAN   NÜFUS denir.
 
EKONOMİK  FAALİYETLERİN  KARŞILAŞTIRILMASI
 
              
 
Çalışan nüfusun  ekonomik faaliyet gruplarına dağılımı ülkelerin sosyo – ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler verir.
Gelişmiş  ülkelerde  çalışan nüfusun  çoğunluğu  üçüncül  ve  ikincil  ekonomik  faaliyetlerde çalışır.
Gelişmemiş   ülkelerde  ise  çalışan  nüfusun  çoğunluğu  birincil   ekonomik  faaliyetlerde  çalışır.
Bu  ekonomik  faaliyetler  getirileri  nedeniyle  ülkelerin  bu  şekilde  kalkınmışlıklarına  göre ayrılmalarına  neden  olurlar.
Birincil  ekonomik  faaliyetlerin  getirisi  düşüktür. Bu  yüzden  ekonomisinin  çoğunluğu  bu faaliyetlere  dayanan  ülkeler  gelişmemiş  veya  az  gelişmiş  ülkeler  kategorisine  girer.
İkincil  ve  üçüncül  faaliyetler  ise  birincil  ekonomik faaliyetlere  göre  getiri  bakımından  daha  avantajlıdır. Bu  faaliyetlerle  uğraşan  ülkeler  ise gelişmiş  kategorisine  yerleşmiştir.
 


BİRİNCİL   EKONOMİK   FAALİYETLERLE    UĞRAŞAN   ÜLKELERİN   ÖZELLİKLERİ
( AZ  GELİŞMİŞ  ÜLKELER )
 
Kalkınma  hızları  düşüktür.
Nüfus  artış  hızları  yüksektir.
Genç  nüfusları  fazladır.
İhracatında  hammaddenin ( tarım ürünlerinin )  payı  yüksektir.
İthalatında  işlenmiş  maddelerin  payı yüksektir.
Dış  ticaret  hacmi  düşüktür.
Sosyal  hizmetleri  gelişmemiştir.
Ortalama  yaşam  süreleri  ve  yaşam standartları  düşüktür.
Kentleşme  oranları  düşüktür.
Geçim kaynağı sıralaması ; birincil , üçüncül ve ikincil faaliyetler şeklindedir.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İKİNCİL  VE  ÜÇÜNCÜL  EKONOMİK  FAALİYETLERLE  UĞRAŞAN   ÜLKELERİN ÖZELLİKLERİ ( ÇOK GELİŞMİŞ ÜLKELER )
 
Kalkınma  hızları  yüksektir.
Nüfus  artış  hızları  düşüktür.
Genç  nüfusları  az , yaşlı  nüfusları  fazladır.
İhracatında  işlenmiş ( mamul ) maddenin payı  yüksektir.
İthalatında  hammaddenin  payı  yüksektir.
Dış  ticaret  hacmi  yüksektir.
Nüfusun önemli bir kısmı hizmet sektöründe çalışır.
Sosyal  hizmetleri  gelişmiştir.
Ortalama  yaşam  süreleri  ve  yaşam standartları  yüksektir.
Kentleşme  oranları  yüksektir.
Geçim kaynağı sıralaması ; üçüncül , ikincil ve birincil faaliyetler şeklindedir.
AHMET YILDIRIM COĞRAFYA  ÖĞRETMENİ

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !